Transformacja funkcji i tożsamości Biblioteki Metropolitalnej Ervina Szabó – między tradycją naukową a współczesną misją kulturalno-edukacyjną
Słowa kluczowe:
Biblioteka Metropolitalna Ervina Szabó, Budapeszt, biblioteki węgierskie, Ervin Szabó, Pałac WenckheimaAbstrakt
Artykuł prezentuje dzieje, architekturę, zbiory oraz współczesne funkcjonowanie Biblioteki Metropolitalnej Ervina Szabó w Budapeszcie – jednej z najważniejszych instytucji bibliotecznych na Węgrzech. Podstawę opracowania stanowi analiza źródeł piśmienniczych, uzupełniona obserwacjami własnymi autorek oraz wywiadami przeprowadzonymi z pracownikami biblioteki. W tekście omówiono rozwój instytucji od momentu jej powołania w 1904 r. do czasów współczesnych, ze szczególnym uwzględnieniem działalności i znaczenia jej patrona – Ervina Szabó, wybitnego przedstawiciela węgierskiego bibliotekarstwa i socjologii. Zaprezentowano również walory architektoniczne neobarokowego Pałacu Wenckheima, będącego siedzibą biblioteki, a także scharakteryzowano najcenniejsze zespoły zbiorów, w tym Kolekcję Budapesztańską oraz Kolekcję Muzyczną. Artykuł analizuje ponadto zakres nowoczesnych usług bibliotecznych, rozwój zasobów cyfrowych, działalność edukacyjną i kulturalną oraz rolę biblioteki jako istotnego centrum społeczno-kulturalnego stolicy. Biblioteka Metropolitalna Ervina Szabó jawi się jako modelowy przykład połączenia dziedzictwa historycznego z nowoczesnymi rozwiązaniami bibliotecznymi, pełniąc kluczową rolę w popularyzacji wiedzy i kultury wśród mieszkańców Budapesztu.
Downloads
Bibliografia
A tudás otthona: Budapest egyik legszebb könyvtárában jártunk. In Lakáskultúra magazyn [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://www.lakaskultura.hu/hirek/tudas-otthona-budapest-egyik-legszebb-konyvtaraban-jartunk/. Stan z dnia 12.08.2025.
BAKÓ Bettina. Egy arisztokrata család emlékei hazánkban: A Wenckheim-rezidenciák nyomában. In Funzine [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://funzine.hu/2023/10/27/kult/egy-arisztokrata-csalad-emlekei-hazankban-a-wenckheim-rezidenciak-nyomaban/. Stan z dnia 20.07.2025.
FÖRDŐS Zsanett. A bálok helyét átvette az olvasás, a 22 karátos aranytapéta viszont maradt – A Fővárosi Szabó Ervin Könyvtár palotája. In We love Budapest [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://welovebudapest.com/cikk/2022/11/23/latnivalok-es-kultura-a-balok-helyet-atvette-az-olvasas-a-22-karatos-aranytapeta-viszont-maradt-a-fovarosi-szabo-ervin-konyvtar-palotaja/. Stan z dnia 20.07.2025.
Fővárosi Szabó Ervin Könyvtár [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://fszek.hu/. Stan z dnia 20.08.2025.
FŐVÁROSI SZABÓ ERVIN KÖNYVTÁR. A Budapest Gyűjtemény szolgáltatásai [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://web.archive.org/web/20070210151701/http://www.fszek.hu/?tPath=/konyvtaraink/kozponti_konyvtar/budapest_gyujtemeny/a_gyujtemeny. Stan z dnia 10.08.2025.
FŐVÁROSI SZABÓ ERVIN KÖNYVTÁR. Budapest Gyűjtemény [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://web.archive.org/web/20061216173033/http://www.fszek.hu/konyvtaraink/kozponti_konyvtar/budapest_gyujtemeny. Stan z dnia 29.07.2025.
FŐVÁROSI SZABÓ ERVIN KÖNYVTÁR. Budapest Gyűjtemény [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://fszek.hu/budapest/bgy-gyujtemeny. Stan z dnia 30.07.2025.
FŐVÁROSI SZABÓ ERVIN KÖNYVTÁR. Gyerekeknek [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://web.archive.org/web/20180620094240/http://www.fszek.hu/?tPath=%2Fgyerekeknek%2Fgyerekkonyvtarak__reszlegek%2Fsarkanyos_gyerekkonyvtar. Stan z dnia 30.07.2025.
ILIÁS-NAGY Katalin. A könyvtár, ahol egyszer egy ló volt a portás [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://wmn.hu/cikk/63537/. Stan z dnia 13.07.2025.
Ilyen a szép élet: Szabó Ervin, a radikális könyvtáros. In Csucsu – REFLUX [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: http://csucsuka.blog.hu/2014/09/30/szabo_ervin_a_radikalis_konyvtaros. Stan z dnia 16.08.2025.
INTERNATIONAL REAL ESTATE FEDERATION. FIABCI World Prix d’Excellence Awards [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://fiabciprix.com/#. Stan z dnia 22.08.2025.
Kastelyokvarak, Wenckheim-palota (Budapest). In A múlt emlékei [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://amultemlekei.hu/wenckheim-palota-budapest/. Stan z dnia 10.08.2025.
MINTO John. A History of the Public Library Movement in Great Britain and Ireland. Londyn: George Allen & Unwin Ltd., 1932.
PESTI Monika. Egy magyar nábob lányának palotája. In Lechner Tudásközpont [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://lechnerkozpont.hu/node/319. Stan z dnia 12.08.2025.
SADOWSKA Jadwiga, ZIMNOCH Katarzyna. Biblioteki i ich użytkownicy – od elitarności do powszechności. In BRZEZIŃSKA-STEC Halina, ŻOCHOWSKA Jolanta. Biblioteki bez użytkowników...? Diagnoza problemu. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2015, s. 17–36. ISBN 978-83-7431-484-8.
Séta a Wenckheim-palotában [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://jozsefvarosujsag.hu/seta-a-wenckheim-palotaban/. Stan z dnia 07.07.2025.
TÓTH Gyula. Szabó Ervin könyvtáros volt [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://mek.oszk.hu/24500/24521/24521.pdf. Stan z dnia 22.08.2025.
Túl a könyvkölcsönzésen [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://nepszava.hu/3134178_tul-a-konyvkolcsonzesen. Stan z dnia 21.08.2025.
Wenckheim-palota – Budapest. In KASTELYOK.COM [Dokument elektroniczny]. Tryb dostępu: https://www.kastelyok.com/adatlap.php?details=49. Stan z dnia 13.08.2025.
WOJCIECHOWSKA Maja. Biblioteki jako centra informacyjne i multimedialne na Węgrzech. Bibliotekarz. 2013, nr 12, s. 24–29. ISSN 0208-4333.
Uniwersyteckie Czasopisma Naukowe
