Prolegomena to the parameterization of contextual and dictionary equivalents in Polish-Russian bitext: the dimension of lacunarity (exemplified with a fantasy genre work)

Authors

DOI:

https://doi.org/10.26881/srg.2024.11.10

Keywords:

lacunarity, parallel text, tagging, machine learning

Abstract

The article deals with lacunarity within the research of Polish-Russian bitext (BTXT) and directing this research to the field of self-learning systems. It defines the phenomenon of lacunarity and presents the types of BTXT lacunas. The analysis was conducted on 30 BTXT of type {sentence X L1||sentence X L2} retrieved from Andrzej Sapkowski’s novel Warriors of God and its Russian translation by Yevgeny Vaysbrot. The fundamental parameter of the analysis is the asymmetry between L1 and L2 within the criterial features: type of connotation, belonging to the functional style, phraseme/ non-phraseme, hapax, summary/asummary meaning, distribution of components, metaphoricity/non-metaphoricity, lexical meaning of components, belonging to the class of paroemia. Lacunarity is understood as the absence of a particular feature or the sum of features in sentence X of L2 toward sentence X in L1. Such lacunarity is identified with asymmetry. The parameterization results of lacunarity-based asymmetry show that parameterization and BTXT tagging can have modular properties, which, in turn, can serve to train a neural network for a deeper (automatic, non-manual) analysis of more parallel texts. The study focused most attention on phrasemes (FR) – collocations and idioms.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Ahmanova, O.S. (2007). Slovar’ lingvističeskih terminov. Moskva: Komkniga [Ахманова, О.С. (2007). Словарь лингвистических терминов. Москва: КомКнига].

Chlebda, W. (2011). Ekwiwalencja i ekwiwalenty: między słownikiem a tekstami. W: Chlebda, W. (Red.). Na tropach translatów: W poszukiwaniu odpowiedników przekładowych. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego: 21–43.

Chlebda, W. (Red.). (2011). Na tropach translatów: W poszukiwaniu odpowiedników przekładowych. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.

Doroszewski, W. (1958). Słownik języka polskiego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. (Online) http://doroszewski.pwn.pl (dostęp 17.05.2021).

Dun’, N.L. (2007). Intralingval’nye lakuny v leksičeskoj sisteme russkogo âzyka. Visnik Sumdu. Seriâ Fìlologiâ, 1: 135–141 [Дунь, Н.Л. (2007). Интралингвальные лакуны в лексической системе русского языка. Вiсник СумДУ. Серiя Філологiя, 1: 135–141].

Fedorushkov, Y. (2018). Prolegomena do tagоwania frazemów w równoległym korpusie rosyjsko- -polskim (literatura piękna) w aspekcie przekładoznawczym. Acta Polono-Ruthenica, 23(2): 55– 73. DOI: https://doi.org/10.31648/apr.2531.

Fedorushkov, Y. (2019). Adaptacja warsztatu leksykograficznego do automatyzacji rozpoznawania frazemów w systemie uczącym się: na przykładzie konstrukcji werbo-nominalnych języka rosyjskiego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza.

Fedorushkov, Y., Jurkiewicz, D., Graliński, F. (2018). Prolegomena do automatyzacji rozpoznawania rosyjskich frazemów werbo-nominalnych. W: Aleksandrzak, M. (Red.). Języki specjalistyczne w lingwistyce stosowanej: między teorią i praktyką. Z. 23: Seria wydawnicza „Język – Kultura – Komunikacja”. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza: 107–140.

Grabowski, Ł. (2018). Kilka słów o formuliczności z różnych perspektyw językoznawczych. W: Pstyga, A., Kananowicz, T., Buchowska, M. (Red.). Słowo z perspektywy językoznawcy i tłumacza. T. 7: Frazeologia z pespektywy językoznawcy i tłumacza. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego: 67–76.

Lebda, R. (2009). Wielki słownik frazeologiczny. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Naukowe.

Luk’ânova, E. (2022). Frazeologizmy o baranah i ovcah na pol’skom âzyke. (Online) https://propolski.com/2020/05/04/frazeologizmy-o-owcach-baranach/ (dostęp 15.05.2022) [Лукьянова, E. (2022). Фразеологизмы о баранах и овцах на польском языке. (Online) https://propolski. com/2020/05/04/frazeologizmy-o-owcach-baranach/ (доступ 15.05.2022)].

Mikolov, T. et al. (2013). Efficient estimation of word representations in vector space. (Online) arXiv:1301.3781 [cs.CL] (dostęp 12.01.2021).

Mykowiecka, A., Marciniak, M., Wawer, A. (2018). Metaphorical or Both? Detecting Metaphoricity in Isolated Adjective-Noun Phrases. W: Beigman Klebanov, B. et al. (Ed.). Proceedings of the Workshop on Figurative Language Processing. New Orleans, Louisiana: Association for Computational Linguistics, 27–33. DOI: 10.18653/v1/W18-0904.

Ožegov, S.I., Švedova, N.Û. (2006). Tolkovyj slovar’ russkogo âzyka: 80 000 slov i frazeologičeskih vyraženij. Moskva: A TEMP. (Online) https://lexicography.online/explanatory/ozhegov/ (dostęp 12.01.2021) [Ожегов, С. И., Шведова, Н. Ю. (2006). Толковый словарь русского языка: 80 000 слов и фразеологчиеских выражений. Москва: А ТЕМП. (Online) https://lexicography.online/ explanatory/ozhegov/ (доступ 12.01.2021)].

Pęzik, P. (2018). Facets of prefabrication. Perspectives on modelling and detecting phraseological units. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Sapkowski, A. (2004). Boży bojownicy. Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA.

Sapkovskij, A. (2008). Bož’i voiny. Per. s pol. J. P. Wajsbrot. Moskva: AST [Сапковский, А. (2008). Божьи воины, пер. с пол. Е. П. Вайсброт. Москва: АСТ].

SJP PWN – Słownik języka polskiego PWN5 . (Online) https://sjp.pwn.pl (dostęp 13.05.2021).

Szerszunowicz, J. (2016). Lakunarne jednostki wielowyrazowe w perspektywie międzyjęzykowej. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Teliâ, E.N. (2006). Bol’šoj frazeologičeskij slovar’ russkogo âzyka. Moskva: AST-Press. (Online) https:// phrase_dictionary.academic.ru/2210 (dostęp 12.01.2021. [Телия, Е.Н. (2006). Большой фразеологический словарь русского языка. Москва: АСТ-Пресс. (Online) https://phrase_dictionary. academic.ru/2210 (dostęp 12.01.2021)].

Ušakov, D.N. (2014). Bol’šoj tolkovyj slovar’ sovremennogo russkogo âzyka. Moskva: Adelant. (Online) https://ushakovdictionary.ru/ (dostęp 12.01.2021) [Ушаков, Д.Н. (2014). Большой толковый словарь современного русского языка. Москва: Аделант. (Online) https://ushakovdictionary. ru/ (dostęp 12.01.2021)].

Zaharenko, E.N., Komarova, L.N., Nečaeva, I.V. (2003). Novyj slovar’ inostrannyh slov: 25 000 slov i slovosočetanij. Moskva: Azbukovnik. (Online) http://slovari.ru/ default.aspx?p=232 (dostęp 12.01.2021) [Захаренко, Е.Н., Комарова, Л.Н., Нечаева, И.В. (2003). Новый словарь иностранных слов: 25 000 слов и словосочетаний. Москва: Азбуковник. (Online) http://slovari. ru/ default.aspx?p=232 (доступ 12.01.2021)].

Żmigrodzki, P. (2007). Wielki słownik języka polskiego. Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN. (Online) https://www.wsjp.pl (dostęp 15.05.2021).

Žukov, V.P. (1991). Slovar’ russkih poslovic i pogovorok. Moskva: Russkij âzyk [Жуков, В.П. (1991). Словарь русских пословиц и поговорок. Москва: Русский язык].

Published

2024-12-13

How to Cite

Fedorushkov, Y., & Dudzińska (Grązik), W. (2024). Prolegomena to the parameterization of contextual and dictionary equivalents in Polish-Russian bitext: the dimension of lacunarity (exemplified with a fantasy genre work). Studia Rossica Gedanensia, (11), 189–209. https://doi.org/10.26881/srg.2024.11.10

Issue

Section

Studies and articles