Academic Scientific JournalsThe Transfigurations of the Labyrinth. Absurdity in the Poetics of Franz Kafka and Nikolai Gogol
Keywords:
Kafka, Gogol, Camus, absurdity, grotesque, fantasy, dialectics, diegesis, The Trial, The MetamorphosisAbstract
This paper continues and supplements the research presented in the article Ściany labiryntu. Systemy narracyjne Franza Kafki i Nikołaja Gogola (Świerczyński 2020: 132– 145). Its main purpose is both to present and analyze the Gogolian inspirations of Franz Kafka (1883–1924), primarily in the field of poetics, and to establish the awareness of these influences within the framework of Polish literary studies, rather unnoticed in them so far. The starting point is an analysis of the concept of absurdity in the reception of contemporary researchers, with particular emphasis on its understanding proposed by Albert Camus (1913–1960). The author presents the individual structural pillars that constitute absurdity in the works of Kafka and Gogol (1809–1852), focusing his attention on its dialecticality, the omnipresence of metamorphosis or inherent uncertainty constituting the core of the “metaphysical horror” in which Kafka’s and Gogol’s characters are forced to function.
Downloads
References
Abassy, M. (2012). Spór o człowieka. W. Bieliński i M. Gogol. O dwóch modelach literackiego kodowania rzeczywistości. Poznańskie Studia Slawistyczne, 2: 335–354.
Auerbach, E. (2004). Mimesis. Rzeczywistość przedstawiona w literaturze Zachodu. Przeł. Z. Żabicki. Warszawa: Prószyński i S-ka.
Baker, R.E. (1993). The Dynamics of the Absurd in the Existentialist Novel. New York–Berlin–Bern– Frankfurt am Main–Paris–Wien: Peter Lang Publishing.
Belyj, A. (2013). Masterstvo Gogolâ. Issledovanie. Moskva: Respublika–Dmitrij Sečin [Белый, А. (2013). Мастерство Гоголя. Исследование. Москва: Республика–Дмитрий Сечин].
Bernheimer, Ch. (1987). On Death and Dying: Kafka’s Allegory of Reading. In: Udoff, A. (Ed.). Kafka and the Contemporary Critical Performance. Bloomington: Indiana University Press: 87–96.
Blake, W. (1904). Jerusalem, London: A.H. Bullen.
Blanchot, M. (1996). Wokół Kafki. Przeł. K. Kocjan. Warszawa: KR.
Budagova, L.N. (2012). Gogol’ – provozvestnik slavânskogo literaturnogo avangarda. V: Budagova, L.N. (Red.). N.V. Gogol’ i slavânskie literatury. Moskva: Indrik: 146–156 [Будагова, Л.Н. (2012). Гоголь – провозвестник славянского литературного авангарда. В: Будагова, Л.Н. (Ред.). Н.В. Гоголь и славянские литературы. Москва: Индрик: 146–156].
Calasso, R. (2013). K. Przeł. S. Kasprzysiak. Warszawa: Czuły Barbarzyńca Press.
Camus, A. (1999). „Mit Syzyfa” i inne eseje. Przeł. J. Guze. Warszawa: Muza.
Coetzee, J.M. (2008). Tłumacząc Kafkę. W: Coetzee, J.M. Dziwniejsze brzegi. Eseje literackie 1986– 1999. Przeł. A. Skucińska. Kraków: Znak: 111–129.
Collins, R.G. (1970). Kafka’s Special Methods of Thinking. Mosaic: An Interdisciplinary Critical Journal, 3(4): 43–57.
Cornwell, N. (2006). The Absurd in Literature. Manchester: Manchester University Press.
Cruickshank, J. (1959). Albert Camus and the Literature of Revolt. London–New York: Oxford University Press.
Derrida, J. (2006). Przed Prawem. Przeł. J. Ekier. W: Burzyńska, A., Markowski, M. (Red.). Teorie literatury XX wieku. Kraków: Znak: 413–443.
Drabble, M. (Ed.). (1987). The Oxford Companion to English Literature. Oxford–New York–Tokyo– Melbourne: Oxford University Press.
Dubrovskaâ, V.V. (2016). Literaturovedenie: vvedenie v disciplinu. Moskva–Berlin: Directmedia [Дубровская, В.В. (2016). Литературоведение: введение в дисциплину. Москва–Берлин: DirectMedia].
Dürrenmatt, F. (1972). Dramaturgisches und Kritisches: Theater-Schriften und Reden II. Zürich: Arche.
Èjhenbaum, B.M. (1924). Kak sdelana «Šinel’» Gogolâ. V: Èjhenbaum, B.M. Skvoz’ literatury. Sbornik statej. Leningrad: Academia: 171–195 [Эйхенбаум, Б.М. (1924). Как сделана «Шинель» Гоголя. В: Эйхенбаум, Б.М. Сквозь литературы. Сборник статей. Ленинград: Academia: 171–195].
El’nickaâ, L.M. (2011). Perevraŝeniâ v mire Gogolâ. V: Ŝukin, V.G. (Red.). Dvesti let Gogolâ. Sbornik naučnyh trudov. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego: 61–67 [Ельницкая, Л.М. (2011). Перевращения в мире Гоголя. В: Щукин В.Г. (Ред.). Двести лет Гоголя. Сборник научных трудов. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego: 61–67].
Eremina, L.I. (1987). O âzyke hudožestvennoj prozy N.V. Gogolâ. Moskva: Nauka [Еремина, Л.И. (1987). О языке художественной прозы Н.В. Гоголя. Москва: Наука].
Hall, H.G. (1960). Aspects of the Absurd. Yale French Studies, 25: 26–32.
Galster, B. (1967). Mikołaj Gogol. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Gavins, J. (2013). Reading the Absurd. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Genette, G. (1972). Figures III. Paris: Seuil.
Genette, G. (1988). Narrative Discourses Revisited. New York: Cornell University Press.
Gogol, N. (1950, 1953). Utwory wybrane. T. 1–2. Przeł. W. Broniewski, J. Brzęczkowski, J. Tuwim, J. Wyszomirski. Kraków: Czytelnik.
Gogol’, N.V. (1959). Izbrannye stat’i i pis’ma. Moskva: Hudožestvennaâ literatura [Гоголь, Н.В. (1959). Избранные статьи и письма. Москва: Художественная литература].
Górska, U. (2004). Poza modernizm. Funkcjonalna poetyka postaci. W: Kasperski, E., Mackiewicz, T. (Red.). Poetyka egzystencji Franza Kafki na progu XXI wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego: 215–226.
Gray, R., Gross, R., Goebel, R., Koleb, C. (2017). Franz Kafka. Encyklopedia. Przeł. J. Kozak. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Guntermann, G. (1991). Vom Fremdwerden der Dinge beim Schreiben: Kafkas Tagebücher als literarische Physiognomie des Autors. Tübingen: Niemeyer.
Heller, M. (2015). Moralność myślenia. Kraków: Copernicus Center Press.
Kafka, F. (1969). Dzienniki 1910–1923. Przeł. J. Werter. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Kafka, F. (1976). Listy do Felicji. T. 1–2. Przeł. I. Krońska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Kafka, F. (1983). Tagebücher 1910–1923. Frankfurt am Main: Fischer.
Kafka, F. (2012). Listy do rodziny, przyjaciół, wydawców. Przeł. R. Urbański. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B.
Kafka, F. (2016). Opowieści i przypowieści. Przeł. L. Czyżewski, R. Karst, A. Kowalkowski et al. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Kafka, F. (2018). Wybór prozy. Przeł. L. Czyżewski, R. Karst, A. Kowalkowski et al. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Kafka, F. (2019). Prozy utajone. Przeł. Ł. Musiał. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Karst, R. (1975). The Reality of the Absurd and the Absurdity of the Real. Kafka and Gogol. Mosaic: An Interdisciplinary Critical Journal, 9(1): 67–81.
Kasack, W. (1957). Die Technik der Personendarstellung bei Nikolaj Vasilevič Gogol. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
Kasperski, E. (2004). Klucze do Kafki. W: Kasperski, E., Mackiewicz, T. (Red.). Poetyka egzystencji Franza Kafki na progu XXI wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego: 13–97.
Kasperski, E. (2012). W groteskowym tyglu. O pisarstwie Mikołaja Gogola – z perspektywy XXI wieku. Tekstualia, 2(29): 5–26.
Kayser, W. (1948). Das sprachliche Kunstwerk. Eine Einführung in die Literaturwissenschaft. Bern: A. Francke.
Kitto, H.D.F. (2003). Tragedia grecka. Studium literackie. Przeł. J. Margański. Kraków: Homini.
Kołakowski, L. (1990). Horror metaphysicus. Warszawa: Res Publica.
Kondakov, L.I. (1975). Logičeskij slovar’-spravočnik. Moskva: Nauka [Кондаков, Л.И. (1975). Логический словарь-справочник. Москва: Наука].
Lipszyc, A. (2004). Szczegół i nieczytelność. Esej o negatywnej hermeneutyce Kafki. W: Kasperski, E., Mackiewicz, T. (Red.). Poetyka egzystencji Franza Kafki na progu XXI wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego: 163–173.
Lothe, J., Sandberg, B. (Hrsg.). (2002). Franz Kafka. Zur ethischen und ästhetischen Rechtfertigung. Freiburg: Rombach Druck- und Verlagshaus.
Maciąg, W. (1992). Nasz wiek XX. Przewodnie idee literatury polskiej 1918–1980. Wrocław: Ossolineum.
Mackiewicz, T. (2004), Kafka a filozofia absurdu. W: Kasperski, E., Mackiewicz, T. (Red.). Poetyka egzystencji Franza Kafki na progu XXI wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego: 295–306.
Mann, Û.V. (1988). Poètika Gogolâ. Moskva: Hudožestvennaâ literatura [Манн, Ю. В. (1988). Поэтика Гоголя. Москва: Художественная литература].
Mann, Û.V. (2015). Skvoz’ formu k smyslu. Samootčët. Moskva–Âvne: Vysšaâ škola konsaltinga [Манн, Ю.В. (2015). Сквозь форму к смыслу. Самоотчёт. Москва–Явне: Высшая школа консалтинга].
Močul’skij, K.V. (2017). Duhovnyj put’ Gogolâ. Moskva–Berlin: Directmedia [Мочульский, К.В. (2017). Духовный путь Гоголя. Москва–Берлин: DirectMedia].
Moskvin, V.P. (2017). Âzyk poèzii. Priemy i stili. Terminologičeskij slovar’. Moskva: Flinta [Москвин, В.П. (2017). Язык поэзии. Приемы и стили. Терминологический словарь. Москва: Флинта].
Nabokov, V. (2016). Franz Kafka, „Przemiana”. W: Nabokov, V. Wykłady o literaturze. Przeł. Z. Batko. Warszawa: Aletheia: 351–394.
Parry, I. (1953). Kafka and Gogol. German Life and Letters, 6(2): 141–145.
Pawłowska-Jądrzyk, B. (2004). Strategie pisarskie. „Przemiana”. W: Kasperski, E., Mackiewicz, T. (Red.). Poetyka egzystencji Franza Kafki na progu XXI wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego: 127–146.
Pfeiffer, J. (1962). The Metamorphosis. In: Gray, R. (Ed.). Kafka: A Collection of Critical Essays. Englewood Cliffs: Prentice–Hall: 53–60.
Popović, T. (2010). Ideology and the Absurd in Literature. TRANS–, 9. (Online) https://journals.openedition.org/trans/395 (dostęp 22.06.2021).
Poulain, E. (2003). Kafka. Einbahnstrasse zur Hölle. Oder die unmögliche Selbstrechtfertigung des Daseins. Stuttgart–Weimar: J.B. Metzler.
Rilke, R.M. (1919). Ur-Geräusch. Das Inselschiff. Eine Zweimonatsschrift, Jg. 1, H. 1: 14–20.
Robert, M. (1963). L’ancien et le nouveau (De Don Quichotte à Franz Kafka). Paris: Grasset.
Rossi-Landi, F. (1992). Between Signs and Non-Signs. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
Sidoruk, E. (2016). Apoteoza groteski. Borysa Eichenbauma czytanie Gogola. Zagadnienia Rodzajów Literackich, 59(120), z. 4: 73–81.
Sokel, W.H. (1966). Franz Kafka. New York: Columbia University Press.
Speirs, R. (1983). Where There’s a Will There’s No Way: A Reading of Kafka’s “Der Jäger Gracchus”. Oxford German Studies, 14: 92–110.
Šterengarc, R.Â. (2008). Tajna obaâniâ N.V. Gogolâ v literature, teatre i izobrazitel’nom iskusstve. Moskva: Progress–Tradiciâ [Штеренгарц, Р.Я. (2008). Тайна обаяния Н.В. Гоголя в литературе, театре и изобразительном искусстве. Москва: Прогресс–Традиция].
Šul’c, S. (2018). Kafka i Gogol’: «Zamok» i «Vij». Studia Rossica Gedanensia, 5: 251–276 [Шульц, С. (2018). Кафка и Гоголь: «Замок» и «Вий». Studia Rossica Gedanensia, 5: 251–276].
Szczęsna, E. (2004). Fenomenologia sensu w krótkich formach Kafki. W: Kasperski, E., Mackiewicz, T. (Red.). Poetyka egzystencji Franza Kafki na progu XXI wieku. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego: 147–162.
Świerczyński, F. (2020). Ściany labiryntu. Systemy narracyjne Franza Kafki i Nikołaja Gogola. Studia Rossica Gedanensia 7: 133–145.
Timofeev, L.I. (1971). Osnovy teorii literatury. Moskva: Prosveŝenie [Тимофеев, Л.И. (1971). Основы теории литературы. Москва: Просвещение].
Todorov, T. (2018). Symboliczność i interpretacja. Przeł. T. Stróżyński. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.
Tomášik, M. (2012). Kafka’s “The Metamorphosis,” Gogol’s “The Nose,” and Roth’s “The Breast.”. In: Kačmárová, A. (Ed.). English Matters. A Collection of Papers by the Institute of English and American Studies Faculty. T. 3: 48–53. Prešov: Prešovská univerzita v Prešove.
Vivas, E. (1948). Kafka’s Distorted Mask. The Kenyon Review, 10(1): 51–69.
Walser, M. (1972). Opis formy – studium o Kafce. Przeł. E. Misiołek. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Weinberg, H.A. (1970). The New Novel in America. New York: Cornwell University Press.
Yeats, W.B. (2017). Jesień ciała. W: Yeats, W.B. Eseje. Przeł. L. Engelking. Łódź: Officyna: 179–184.
2.png)
_(1).png){kind=logo}
