O dziecięcej tożsamości (tragicznie) zerwanej – gdy przemoc symboliczna może życie ocalić

Słowa kluczowe: tożsamość dziecięca, tożsamość zerwana, przemoc symboliczna

Abstrakt

The presented text aims, on the one hand, to recall people’s lives that should not be forgotten, and on the other hand, it is an attempt to mark in their context the borderline of the validity of contemporary pedagogical reflection on symbolic violence. The former concerns the analysis of Polish Jews’ childhood experiences from the World War II period, connected with the breaking of the primary national and religious identity and re-integration into a new Polish identity. The latter aim is related to the embedding of the indicated problem on the background of contemporary pedagogical reflection, and in particular critical pedagogy, for which one of the key categories has become symbolic violence, aimed at changing the human identity. The goal is to analyze the children’s testimonies of the Holocaust, in which the theoretical concept of the enslaved childhood of Wiesław Theiss was used. It allowed to capture the field of enslavement of Jewish children in its various dimensions.

Bibliografia

Babiński G. (1997), Pogranicze polsko-ukraińskie. Etniczność, zróżnicowanie religijne, Tożsamość. Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.

Babiński G. (1998), Metodologiczne problemy badan etnicznych. Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos.

Bandura L. (2004), Wpływ wojny na psychikę dzieci i młodzieży (fragmenty z rozprawy doktorskiej z 1950 roku). Z. Kwieciński (wstęp i opracowanie), Toruń, Wydawnictwo Naukowe UMK.

Bauman Z. (1993), Ponowoczesne wzory osobowe. „Studia Socjologiczne”, 2 (200).

Bauman Z. (2001), Tożsamość jaka była, jest i po co?. W: A. Jawłowska (red.), Wokół problemów tożsamości. Warszawa, Wydawnictwo LTW.

Berger P.L. (1988), Zaproszenie do socjologii. Warszawa, PWN.

Berger P.L., Luckamnn T. (1983), Społeczne tworzenie rzeczywistości. Warszawa, PIW.

De Mause L. (1994), The History of Childhood as the History of Child Abuse. “Aesthema: The Journal of the International Primal Association”, 11.

Dziennik Anny Frank. 12 czerwca 1942 – 1 sierpnia 1944 (1957). Z. Jaremko-Pytowska (tłum.), Warszawa, PIW.

Fragment wywiadu z M. Kolankiewicz, dyrektorką Domu Małych Dzieci im księdza G.P. X. Baudouina w Warszawie. W: „Wróżka z Getta. Irena Sendlerowa Sprawiedliwa Wśród Narodów Świata”, film dokumentalny, M. Nockowska (scenariusz i realizacja), M. Fijałkowski, K. Gromek (zdjęcia); Warszawa 2007.

Goffman E. (2005), Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości. J. Tokarska-Bakir, A. Dzierżyńska (tłum.), Gdańsk, GWP.

Grzegorczyk A. (1979), Filozofia czasu próby. Paris, Éditions du Dialog.

Hochberg-Mariańska M., Gruss N. (red.) (1947), Dzieci oskarżają. Kraków-Łódź-Warszawa.

Jawłowska A. (2001), Tożsamość na sprzedaż. W: A. Jawłowska (red.), Wokół problemów tożsamości. Warszawa, Wydawnictwo LTW.

Kołodziej B. (2001), Wartość dziecka we współczesnym świecie. W: D. Kornas-Biela (red.), Oblicza dzieciństwa. Lublin, TN KUL.

Kuper J. (1995), Dziecko Holocaustu. Warszawa, PIW.

Kurek-Lesik E. (1992), Gdy klasztor znaczył życie. Udział żeńskich zgromadzeń zakonnych w akcji ratowania dzieci żydowskich z Polsce w latach 1939–1945. Kraków, Wydawnictwo Znak.

La situation des Enfants dans le Monde (2000). Raport UNICEF, New York.

Malik E. (2016), Doświadczenie graniczne utrwalone na kartach dzienników dzieci żydowskich. W: A. Bartuś (red.), Dzieci wojny. Oświęcim, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Nikitorowicz J. (1995), Pogranicze. Tożsamość. Edukacja międzykulturowa. Białystok, Wydawnictwo Uniwersyteckie Trans Humana.

Pamiętnik Dawida Rubinowicza (1960). Warszawa, KiW.

Pilch T. (2010), Miliard dzieci bez szczęścia. „Chowanna”, t. 1 (34).

Smolińska-Theiss B. (1999), Pedagogika pokoju. W: B. Smolińska-Theiss (red.), Pokój z dziećmi. Pedagogika chrześcijańska wobec zagrożeń rozwoju dziecka. Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”.

Starnawski M. (2016), Socjalizacja i tożsamość żydowska w Polsce powojennej. Narracje emigrantów z pokolenia Marca ’68. Wrocław, Wydawnictwo Naukowe DSW.

Szabała H. (1997), Problem dziecka i kobiety w państwie totalitarnym. „Miscellanea Anrhropologica et Sociologica”, 5.

Szuta R. (2016), „Spotkani na drodze” w doświadczeniu dzieci żydowskich ukrywających się na polskiej wsi w trzeciej fazie zagłady (1942–1945). W: A. Bartuś (red.), Dzieci wojny. Oświęcim, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Theiss W. (1996), Zniewolone dzieciństwo. Warszawa, Wydawnictwo „Żak”.

Warmińska K. (1999), Tatarzy polscy. Tożsamość religijna i etniczna. Kraków, Universitas.

Winter M. (1997), Trains. A Memoir of a Hidden Childhood during and after World War II. Michigan, Jackson, Kelton Press.

Wróblewska M. (2011), Kształtowanie osobowości w perspektywie rozwojowej i edukacyjnej. „Pogranicze. Studia Społeczne”, t. XVII.

Znaniecki F. (1971), Nauki o kulturze. Warszawa, PWN.

Źródła internetowe

Atak z bronią na obcokrajowców. Mężczyzna krzyczał „Polska dla Polaków”. „Dziennik Gazeta Prawna” z 13.02.2018 r. http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1104079,atak-z-bronia-naobcokrajowcow-mezczyzna-krzyczal-polska-dla-polakow.html.

Sojda A., Nawet sto ataków na obcokrajowców dziennie – tak w Polsce kwietnie ksenofobia. „Polityka” z 29.06.2017 r. https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/spoleczenstwo/1710550,1,nawet-sto-atakow-na-obcokrajowcow-dziennie--tak-w-polsce-kwitnie-ksenofobia.read.

Teaching The Holocaust Nonfiction Resource http://exhibits.lib.usf.edu/archive/files/bebd20adda57da30841ed51fb4563559.pdf.

Opublikowane
2018-12-31
Jak cytować
Szczepska-Pustkowska, M., Lewartowska-Zychowicz, M., & Strumska-Cylwik, L. (2018). O dziecięcej tożsamości (tragicznie) zerwanej – gdy przemoc symboliczna może życie ocalić. Problemy Wczesnej Edukacji, 43(4), 20-29. https://doi.org/10.26881/pwe.2018.43.02