Wyjść poza reżim imperatywu rozwojowego. Między inspiracjami Rousseau a wpływem myśli Foucaulta na współczesne studia nad dzieciństwem

  • Dorota Klus-Stańska Uniwersytet Gdański
Słowa kluczowe: dziecko, dzieciństwo, studia nad dzieciństwem, rozwój, Rousseau, Foucault

Abstrakt

The text is an attempt at a comparative analysis of the concept by Rousseau in which he proposed moving away from the directive control of the development of the child, with those concepts that can be found in poststructural childhood psychology and pedagogy, whose authors are inspired by the work of Michel Foucault. The author reconstructs the incidents of the child’s crying (Book 2) and child’s agency (Book 3) described in “Emile”, to show that Rousseau’s proposition is, in reality, manipulative and oppressive in relation to the child, being as it is based upon the all-knowing mentor, who carries out his own hidden programme. The poststructural proposition frees childhood from the regime of standardization and normalisation, taking as its starting point a problematisation of so-called, scientific developmental psychology, questioning the very term development and the role of educational institutions. The fundamental difference between the concept of the right of the child to enjoy their life in freedom formulated by Rousseau and poststructuralist concepts, is identified by the author in terms of four areas: certainty “versus” the uncertainty of deciding(differences in status given to the thesis and the project, universalism “versus” localism (differences in scope of agreed upon understandings), binary “versus” diversity (differences in accepted ontological assumptions), instruction “versus” description (differences in moral attitude towards the child).

Bibliografia

Rousseau J.J. (1955), Emil, czyli o wychowaniu. T. 1. Tłum. W. Husarski. Wrocław, Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.

Schoenebeck H. (1994a), Antypedagogika: być i wspierać zamiast wychowywać. Tłum. M. Szymańska. Warszawa, Jacek Santorski & CO. Agencja Wydawnicza.

Schoenebeck H. (1994b), Antypedagogika w dialogu: wprowadzenie w rozmyślanie antypedagogiczne. Tłum. D. Sztobryn, Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Spaemann R. (2011), Rousseau – człowiek czy obywatel. Dylemat nowożytności. Tłum. J. Merecki. Warszawa, Oficyna Naukowa.

Szkudlarek T., Śliwerski B. (1992), Wyzwania pedagogiki krytycznej i antypedagogiki. Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Śliwerski B. (2007), Pedagogika dziecka – studium pajdocentryzmu. Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Witkowski L., Giroux H. (2010), Edukacja i sfera publiczna. Kraków, Oficyna Wydawnicza Impuls.

Baczko B. (2009), Rousseau – samotność i wspólnota. Gdańsk, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria.

Bowbly J. (2007), Przywiązanie. Tłum. M. Polaszecka-Nicke. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Burman E.(2008), Deconstructing Developmental Psychology. Second edition. London, Routledge.

Dahlberg G., Moss P., Pence A. (2013), Poza dyskursem jakości w instytucjach wczesnej edukacji i opieki. Języki oceny. Tłum. K. Gawlicz. Wrocław, Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.

Erikson E. (2004), Tożsamość a cykl życia. Tłum. M. Żywicki. Poznań, Zysk i S-ka Wydawnictwo.

Escobar A. (1991), Planning, W: W. Sachs (ed.), The Development Dictionary: A Guide to Knowledge as Power. London, Zed Books.

Freire P. (1975), Cultural Action for Freedom. Harmondsworth, Penguin.

Freire P. (1983), Pedagogy of the Oppressed. New York, Continuum.

Gutman H. (1988), Rousseau’s Confessions: A Technology of the Self. W: L.H. Martin, H. Gutman, P.H. Hutton (eds.), Technologies of the self. Amherst: University of Massachuset. Dostępne na: http://www.thinkingtogether.org/rcream/archive/Old/F2002/Gutman.pdf.

Hicks R.C. (2004), Explaining postmodernism. Scepticism and Socialism from Rousseau to Foucault. Tempe, New Berlin, Scholargy Publishing.

Johnson P. (1988), Intelektualiści. Tłum. A. Piber, Poznań, Zysk i Spółka Wydawnictwo.

Karwowska-Struczyk M. (2012), Edukacja przedszkolna. W poszukiwaniu innych rozwiązań. Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Klus-Stańska D. (2013), Myślenie poza diagnozą i ewaluacją. Pytanie o możliwość zmiany logiki tworzącej edukację. „Człowiek – Teraźniejszość – Edukacja”, 4(64).

Klus-Stańska D. (w druku, a), Odwrót od rozwoju: kontrowersyjna czy obiecująca zmiana paradygmatu wczesnej edukacji. „Studia Edukacyjne”.

Klus-Stańska D. (w druku, b), Wyjść poza instytucjonalną standaryzację dziecka. Nowe inspiracje teoretyczne dla wczesnej edukacji. „Studia Pedagogiczne”.

Kohlberg L., Mayer R. (1993), Rozwój jako cel wychowania. W: Z. Kwieciński, L. Witkowski (red.), Spory o edukację. Warszawa, IBE.

Legowicz J. (1955), Wstęp. W: J.J. Rousseau, Emil, czyli o wychowaniu. Wrocław Zakład im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.

MacNaughton G. (2005), Doing Foucault in Early Childhood Studies. Applying poststructural ideas. Routledge, London – NY.

Maj A. (2010), Koncepcja edukacji przedszkolnej w Reggio Emilia we Włoszech. W: Z. Melosik,B. Śliwerski (red.), Edukacja alternatywna w XXI wieku. Poznań-Kraków, Oficyna Wydawnicza „Impuls”.

Marshall J.D. (1996), Michel Foucault: Personal Autonomy and Education. Kluwer Academic Publishers.

Morss, J. (1996), Growing Critical: Alternatives to Developmental Psychology, London: Routledge.

Newman F., Holzman L. (2006), Unscientific Psychology: A Cultural-performatory Approach to Understanding Human Life. Lincoln, NE, iUniverse Inc.

Renz-Polster H. (2012), Zrozumieć dzieci. Jak kształtuje nasze dzieci ewolucja. Tłum. J. Kurkiewicz-Laskowska. Poznań, Media Rodzina.

Moss-Kanter R. (1972), The Organization Child: Experience Management in a Nursery School. „Sociology of Education”, 45.

Carr W., Kemmis S. (1986), Becoming Critical: Education, Knowledge, and Action Research. New York, Routledge, Falmer Press.

Opublikowane
2015-09-30
Jak cytować
Klus-Stańska, D. (2015). Wyjść poza reżim imperatywu rozwojowego. Między inspiracjami Rousseau a wpływem myśli Foucaulta na współczesne studia nad dzieciństwem. Problemy Wczesnej Edukacji, 30(3), 7-22. https://doi.org/10.5604/01.3001.0008.9211