Rola dysfemizmów w kreowaniu obrazu rzeczywistości wojennej: pragmalingwistyczna analiza rosyjskiego dyskursu medialnego na temat wojny w Ukrainie

Żanna Sładkiewicz

doi:10.26881/srg.2023.10.09

Authors

Żanna Sładkiewicz University of Gdansk https://orcid.org/0000-0001-7237-5328

DOI:

https://doi.org/10.26881/srg.2023.10.09

Keywords:

dysphemism, dehumanization, political discourse, discourse about war, war narrative, Russian propaganda

Abstract

The article is devoted to the role of dysphemisms in shaping the image of the enemy in contemporary Russian discourse. It aims to present the pole of valuation and reality creation in media narration regarding the war in Ukraine, which stands in contrast to euphemization. The euphemistic-dysphemistic instruments in media communication corresponds to the agonistic nature of political discourse. The narrative of the official Russian media about the “special operation” is based on the use of expressive evaluative vocabulary, which contributes to the creation of the image of military operations in an appropriate convention, and a clear polarization of Us versus Them. The frequent use of dysphemisms is a clear way to dehumanize the political opponent, and morally exclude thinking about war as a reprehensible act.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Akerlof, G.A., Snower, D. (2015). Bread and bullets. Journal of Economic Behavior & Organization, 126 (Pt. B): 58–71.

Akimov, P. (2022). Reptiloidy pravât mirom [Акимов, П. (2022). Рептилоиды правят миром]. (Online) https://trends.rbc.ru/trends/social/606ee82c9a79471bbbc5c8ae (dostęp 10.09.2023).

Aronson, E. (2009). Człowiek – istota społeczna. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bandura, A. (1999). Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review, 3: 193–209.

Bandura, A., Underwood, B., Fromson, M. (1975). Disinhibition of aggression through diffusion of responsibility and dehumanization of victims. Journal of Research in Personality, 9: 253–269.

Bertolin, G. (2015). Conceptualizing Russian Information Operations: Info-War and Infiltration in the Context of Hybrid Warfare. IO Sphere: The Professional Journal of Joint Information Operations: 10–11.

Chawryło, K. (2022). Propaganda masowego rażenia. Rosyjska telewizja w obliczu wojny. Warszawa. (Online) https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/komentarze-osw/2022-05-06/propagandamasowego-razenia-rosyjska-telewizja-w-obliczu-wojny (dostęp 10.09.2023).

Citlak, A. (2015). Dehumanizacja – zaburzenie i patologia czy permanentny stan ludzkiego umysłu? Spojrzenie z perspektywy psychologii poznania społecznego. Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem, 37(1): 13–34. Èkonomičeskaâ èkspertnaâ gruppa [Экономическая экспертная группа]. (Online) http://www.eeg. ru/downloads/obzor/rus/pdf/2022_04.pdf?PHPSESSID=3f8d78cada3869d46914f1a1fd8d11e0 (dostęp 10.09.2023).

Frel, J. (2010). Inside the Great Reptilian Conspiracy: From Queen Elizabeth to Barack Obama. (Online) https://web.archive.org/web/20180612185132/https://www.alternet.org/story/147967/inside_the_great_reptilian_conspiracy:_from_queen_elizabeth_to_barack_obama_--_they_live! (dostęp 10.09.2023).

Grabarczyk-Ponimasz, E. (2021). Psychologiczne mechanizmy bierności i posłuszeństwa. W: Bartuś, A. (Red.). Odpowiedzialność biernych. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN: 55–86.

Koriakowcewa, Е. (2018). Internacionalizaciâ, demokratizaciâ i „mediatizaciâ” slavânskih âzykov v usloviâh globalizacii (slovoobrazovatelʹnyj aspekt). [Koriakowcewa, Е. (2018). Интернационализация, демократизация и «медиатизация» славянских языков в условиях глобализации (словообразовательный аспект)]. W: Koriakowcewa, E. (Red.). Globalizacja a języki słowiańskie. Globalization and Slavic languages. Siedlce: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego: 33–47].

Larson, Ch. (1995). Persuasion: Reception and Responsibility. Belmont, Calif.: Wadsworth Pub. Co.

Milgram, S. (2017). Posłuszeństwo wobec autorytetu. Sopot: Smak Słowa.

Paul, Ch., Matthews, M. (2016). The Russian “Firehose of Falsehood” Propaganda Model. Why It Might Work and Options to Counter It. (Online) https://www.rand.org/pubs/perspectives/PE198.html (dostęp 10.09.2023).

Pogorilko, M. (2022). Rossijskaâ propagandistka Simonʹân smenila ritoriku na fone provala armii RF v Ukraine: ee vysmeâli. Obozrevatel [Погорилко, М. (2022). Российская пропагандистка Симоньян сменила риторику на фоне провала армии РФ в Украине: ее высмеяли. Obozrevatel]. (Online) https://news.obozrevatel.com/russia/rossijskaya-propagandistka-simonyan-smenila-ritoriku-na-fone-provala-armii-rf-v-ukraine-ee-vyismeyali-video.htm (dostęp 10.09.2023).

Pratchett, T. (2011). Pomniejsze bóstwa. Warszawa: Prószyński Media.

Rezanova, A.N. (2008). Klassifikaciâ disfemizmov po leksiko-semantičeskim razrâdam. Izvestiâ Rossijskogo gosudarstvennogo pedagogičeskogo universiteta im. A.I. Gercena, 63(1): 277–280 [Резанова, А.Н. (2008). Классификация дисфемизмов по лексико-семантическим разрядам. Известия Российского государственного педагогического университета им. А.И. Герцена, 63(1): 277–280].

Rogoża, J., Domańska, M. (2021). Naprzód, w przeszłość! Rosyjska polityka historyczna w służbie „wiecznego” autorytaryzmu. Warszawa. (Online) https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/raport- -osw/2021-05-25/naprzod-w-przeszlosc (dostęp 10.09.2023).

Šejgal, E. I. (2000). Semiotika političeskogo diskursa. Volgograd: Peremena [Шейгал, Е. И. (2000). Семиотика политического дискурса. Волгоград: Перемена].

Sładkiewicz, Ż. (2024). Rola eufemizmów w kreowaniu obrazu rzeczywistości wojennej: pragmalingwistyczna analiza rosyjskiego dyskursu medialnego na temat wojny w Ukrainie. Przegląd Wschodnioeuropejski. (W druku).

Sojda, S. (2012). Kontrasty eufemistyczno-dysfemistyczne w lingwistyce słowackiej i polskiej. Linguarium Silva, 1: 123–134.

Stephan, W., Stephan, C. (2000). Wywieranie wpływu przez grupy. Psychologia relacji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Telus, M. (2000). Konstrukcja narodowego „my”, czyli dlaczego kochamy ojczyznę. W: Nowakowska- -Kempna, I., Dąbrowska, A., Anusiewicz, J. (Red.). Język a kultura. T. 14: Uczucia w języku i tekście. Acta Universitatis Wratislaviensis. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego: 253–287.

Turski, M. (2020). Auschwitz nie spadło z nieba. Tekst wystąpienia z okazji 75 rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz. Polityka, 27.01.2020.

Tyson, L., Kahn, R. (2005). The Reptoid Hypothesis: Utopian and Dystopian Representational Motifs in David Icke’s Alien Conspiracy Theory. Utopian Studies, 16(1): 45–75.

Waśniewska, M. (2017). ”Misja pokojowa” czy ”krwawa jatka”: eufemizmy i dysfemizmy w dyskursie medialnym na przykładzie relacji z wojny w Syrii w polskiej prasie. Tekst i dyskurs / Text und Diskurs, 10: 83–100.

Wolny, M. (2003). Językowy obraz starości ludzi i zwierząt w polszczyźnie. W: Dąbrowska, A. (Red.). Język a Kultura, T. 15: Opozycja homo – animal w języku i kulturze. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego: 189–199.

Žerebilo, T.V. (2010). Slovarʹ lingvističeskih terminov. Nazranʹ: Piligrim [Жеребило, Т.В. (2010). Словарь лингвистических терминов. Назрань: Пилигрим]. Zimbardo, P. (2008). Efekt Lucyfera. Dlaczego dobrzy ludzie czynią zło?. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Zolotukhin, D. (2020). „Biała księga” specjalnych operacji informacyjnych wobec Ukrainy w latach 2014–2018. Przeł. W. Baluk. W: Baluk, W., Demczuk, A. (Red.). Rosyjska propaganda wobec Polski i Ukrainy. Biuletyn „Monitoring propagandy i dezinformacji”, 1: 6–10.