Dziewiętnastowieczne słowniki pisarek rosyjskich: (nie tylko) generalia bibliograficzno-historycznoliterackie

  • Magdalena Dąbrowska Uniwersytet Warszawski
Słowa kluczowe: pisarki, Rosja, słownik, Stiepan Russow, Michaił Makarow, Nikołaj Golicyn, Stiepan Ponomariow

Abstrakt

Artykuł przedstawia najstarsze słowniki pisarek rosyjskich (dane bibliograficzne i kontekst historycznoliteracki): 1. Katalog bibliograficzny rosyjskich pisarek (1826) Stiepana Russowa, 2. Materiały do historii rosyjskich kobiet autorów Michaiła Makarowa (opublikowane w czasopiśmie „Damskij żurnal” w latach 1830 i 1833), 3. Słownik bibliograficzny pisarek rosyjskich (1889) Nikołaja Golicyna, 4. Nasze pisarki. Słownik bibliograficzny pisarek rosyjskich (1891) Stiepana Ponomariowa. Kontekst interpretacyjny stanowi pierwszy rosyjski słownik pisarzy (Nikołaja Nowikowa, 1772). Przedmiotem rozpatrzenia jest struktura i zawartość słowników.

Bibliografia

Bałżewska, K., Korczyńska-Partyka, D., Wódkowska, A. (Red.) (2015). Kobiety i historia. Od niewidzialności do sprawczości. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Bilevič, N., (1847a). Russkie pisatel’nicy XVIII veka. Moskovskij Gorodskoj Listok, (11.04.) No. 78: 311–314; (12.04.) No. 79: 315–316; (14.04.) No. 80: 319–321 [Билевич, Н. (1847а).

Русские писательницы XVIII века. Московский Городской Листок, (11.04) № 78: 311–314; (12.04.) № 79: 315–316; (14.04.) № 80: 319–321].

Bilevič, N. (1847b). Russkie pisatel’nicy XIX veka. Moskovskij Gorodskoj Listok, (21.05.) No. 108: 435–438; (22.05.) No. 109: 440–442; (27.05.) No. 113: 451–452; (28.05.) No. 114: 455–457; (3.07.) No. 167: 669–670; (1.08.) No. 168: 673–674; (2.08.) No. 169: 677–678; (5.08.) No. 171: 683–686; (7.08.) No. 172: 688–689; (21.08.) No. 183: 723–733; (25.08.) No. 185: 740–742 [Билевич, H. (1847б).

Русские писательницы XIX века. Московский Городской Листок, (21.05.) № 108: 435–438; (22.05.) № 109: 440–442; (27.05.) № 113: 451–452; (28.05.) № 114: 455–457; (3.07.) № 167: 669–670; (1.08.) № 168: 673–674; (2.08.) № 169: 677–678; (5.08.) № 171: 683–686; (7.08.) № 172: 688–689; (21.08.) № 183: 723–733; (25.08.) № 185: 740–742].

Dąbrowska, M. (2014). W kręgu rosyjskich czasopism dla kobiet początku XIX wieku (spór o „Żurnał dla miłych”). W: Laszczak, W. et al. (Red.). Między tradycją a nowoczesnością. Tożsamość kobiety w przestrzeni domu, w historii, kulturze i na drogach emancypacji. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego: 415–425.

Dąbrowska, M. (2016a). „Jesteśmy wdzięczni miłej autorce…”. O kobietach pisarkach w rosyjskich czasopismach dla kobiet (koniec XVIII – pierwsza połowa XIX wieku). W: Chodurska, H., Kotkiewicz, A. (Red.). Tradycja i nowoczesność. Język i literatura Słowian Wschodnich. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego: 41–52.

Dąbrowska, M. (2016b). Rodziny literackie w Rosji czasów Oświecenia (trzy przykłady). Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze, 26: 25–36.

Dąbrowska, M. (2017). Kobiety w kulturze rosyjskiej na początku XIX wieku (na podstawie czasopism Piotra Szalikowa). W: Głowacka-Penczyńska, A., Grysińska-Jarmuła, K., Opioła-Cegiełka, M. (Red.). Kądziel – kołyska – łoże. Atrybuty kobiecości na przestrzeni dziejów. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego: 267–282.

Dąbrowska, M. (2018). O słowniku pisarek rosyjskich Nikolaja Golicyna i odpowiedzi na niego Stiepana Ponomariowa. W: Scripta Humana. T. 11: Kobiety-pisarki, kobiety-bohaterki. Bielniak, N., Urban-Podolan, A. (Red.). Zielona Góra: Uniwersytet Zielonogórski: 13–21.

Dmitriev, M. (1857). Bibliografičeskie zamečaniâ. Moskovskie vedomosti, (29.10) No. 130: 577 [Дмитриев, M. (1857). Библиографические замечания. Московские ведомости, (29.10.) № 130: 577].

Ekaterina II (1869). Antidot (protivoâdie). Polemičeskoe sočinenie Gosudaryni imperatricy Ekateriny Vtoroj. Perevod s francuzskogo podlinnika. V: Osmnadcatyj vek. Istoričeskij sbornik, izdavaemyj Petrom Bartenevym (izdatelem „Russkogo arhiva”). Kn. 4. Moskva: 225–463 [Екатерина II (1869). Антидот (противоядие). Полемическое сочинение Государыни императрицы Екатерины Второй. Перевод с французского подлинника. B: Осмнадцатый век. Исторический сборник, издаваемый Петром Бартеневым (издателем „Русского архива”). Kн. 4. Москва: 225–463].

Fajnštejn, M.Š. (1994). O rabote po sostavleniû bio-bibliografičeskogo slovarâ ‘Russkie pisatel’nicy XVIII veka. V: Tiškin, G.A. (Red.). Rossijskie ženŝiny i evropejskaâ kul’tura. Tezisy dokladov II naučnoj konferencji. Sankt-Peterburg: Sankt-Peterburgskoe filosofskoe obŝestvo: 66–67.[Файнштейн, М.Ш. (1994). О работе по составлению био-библиографического словаря „Русские писательницы XVIII века”. B: Тишкин, Г.A. (Ред.). Российские женщины и европейская культура. Тезисы докладов II научной конференции. Санкт-Петербург: СанктПетербургское философское общество: 66–67].

Głowiński, M. (2010). Słownik. W: Głowiński, M., Kostkiewiczowa, T., Okopień-Sławińska, A., Sławiński, J. Słownik terminów literackich. Wrocław: Ossolineum: 513.

Goik, M. (2010). Kobiety w literaturze. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Szkolne PWN. Golicyn, N.N. (1857). Spisok russkim pisatel’nicam (1759–1857).

Molva, (19.10.) No. 28: 333–336; (26.10.) No. 19: 346–348; (19.10.) No. 28: 333–336; (2.11.) No. 30: 354–356; (9.11.) No. 31: 371–375; (23.11.) No. 33: 385–387; (30.11.) No. 34: 393–395; (7.12.) No. 35: 400–403 [Голицын, H.H.] (1857). Список русским писательницам (1759–1857). Молва, (19.10.) №. 28: 333–336; (26.10.) № 19: 346–348; (19.10.) № 28: 333–336; (2.11.) № 30: 354–356; (9.11.) № 31: 371–375; (23.11.) № 33: 385–387; (30.11.) № 34: 393–395; (7.12.) № 35: 400–403].

Golicyn, N.N. [Knižkin, N.] (1865). Slovar’ russkih pisatel’nic. 1759–1859. Russkij arhiv, No 12: 1391– 1481 [Голицын, Н.Н. [Книжкин, Н.] (1865). Словарь русских писательниц. 1759–1859. Русский архив, № 12: 1391–1481].

Golicyn, N.N. (1880). Slovar’ russkih pisatel’nic. Varšavskij dnevnik, No. 176: 1–3; No. 178: 1–3; No. 180: 1–3; No. 182–186: 1–3; No. 188–189: 1–3; No. 194: 1–3; No. 196–198: 1–3; No. 202: 1–3; No. 209–212: 1–3 [Голицын, Н.Н. (1880). Словарь русских писательниц. Варшавский дневник, № 176: 1–3; № 178: 1–3; № 180: 1–3; № 182–186: 1–3; № 188–189: 1–3; № 194: 1–3; № 196–198: 1–3; № 202: 1–3; № 209–212: 1–3].

Golicyn, N.N. (1888, 1889). Bibliografičeskij slovar’ russkih pisatel’nic. Žurnal Ministerstva Narodnogo Prosveŝeniâ, 1888: avgust: 1–32; sentâbr’: 33–64; oktâbr’: 65–96 noâbr’: 97–160; dekabr’: 161–176; 1889: ânvar’: 177–224; mart: 225–288; maj: 288–290 [Голицын Н.Н. (1888, 1889). Библиографический словарь русских писательниц. Журнал Министерства Народного Просвещения, 1888: август: 1–32; сентябрь: 33–64; октябрь: 65–96; ноябрь: 97–160; декабрь: 161–176; 1889: январь: 177–224; март: 225–288; май: 288–290].

Golicyn, N.N. (1889). Bibliografičeskij slovar’ russkih pisatel’nic. Sankt-Peterburg: tip. V.S. Balaševa [Голицын, H.H. (1889). Библиографический словарь русских писательниц. СанктПетербург: тип. В.С. Балашева].

Gorbunov, Û.А. Pisatel’nicy Rossii. Materialy dlâ biobibliografičeskogo slovarâ. (Online) http://book. uraic.ru/elib/authors/gorbunov/sl-18.htm (dostup 1.11.2018) [Горбунов, Ю.А. Писательницы России. Материалы для биобиблиографического словаря. (Online) http://book.uraic.ru/elib/ authors/gorbunov/sl-18.htm (доступ 1.11.2018)].

Grečanaâ, E.P. (2010). Kogda Rossiâ govorila po-francuzski: russkaâ literatura na francuzskom âzyke (XVIII – pervaâ polovina XIX veka). Moskva: IMLI RAN [Гречаная, Е.П. (2010). Когда Россия говорила по-французски: русская литература на французском языке (XVIII – первая половина XIX века). Москва: ИМЛИ РАН].

Kaufman, I.M. (1955). Russkie biografičeskie i biobibliografičeskie slovari. Moskva: Goskul’tprosvetizdat [Кауфман, И.М. (1955). Русские биографические и биобиблиографические словари. Москва: Госкультпросветиздат].

Lepehin, M.P. (1989). “Opyt istoričeskogo slovarâ o rossijskih pisatelâh” N.I. Novikova. (Nekotorye problemy izučeniâ). XVIII vek, No 16: Itogi i problemy izučeniâ russkoj literatury XVIII veka. Pančenko, A.M. (Red.). Leningrad: Izdatel’stvo AN SSSR: 234–250 [Лепехин, М.П. (1989). “Опыт исторического словаря о российских писателях” Н.И. Новикова. (Некоторые проблемы изучения). XVIII век, № 16: Итоги и проблемы изучения русской литературы XVIII века. Панченко, А.M. (Pед.). Ленинград: Издательство АН СССР: 234–250].

Levin, G.L., Teplickaâ, A.V. (2015). Ot sostavitelej. V: Levin, G.L., Teplickaâ A.V. (Red.). Otečestvennye bibliografy i bibliografovedy. Ukazatel’ dokumental’nyh istočnikov iliteratury o žizni i deâtel’nosti 1917–2014. Moskva: Paškov dom: 5–7 [Левин, Г.Л., Теплицкая, А.В. (2015). От составителей. В: Левин, Г.Л., Теплицкая, А.В. (Pед.). Отечественные библиографы и библиографоведы. Указатель документальных источников и литературы о жизни и деятельности 1917–2014. Москва: Пашков дом: 5–7].

Makarov, M. (1830, 1833). Materialy dlâ istorii russkih ženŝin-avtorov. Damskij žurnal. 1830, Č. 29, No. 1, s. 1–5, No. 2, s. 17–23, No. 3, s. 33–35, No. 7, s. 97–102, No. 10, s. 145–151, No. 13, s. 193– 198; Č. 30, No. 15, s. 17–20, No. 16, s. 32–39, No. 17, s. 49–58, No. 18, s. 65–76, No. 19, s. 81–85, No. 21, s. 113–121, No. 25, s. 177–185; Č. 31, No. 27, s. 1–8; Č. 31, No. 29, s. 33-44, No. 30, s. 49–55, No. 39, s. 193–201; Č. 32, No. 51–52, s. 113–120; 1833, Č. 44, No. 51–52, s. 145–150 [Макаров, M.] (1830, 1833). Материалы для истории русских женщин-авторов. Дамский журнал. 1830, Ч. 29, № 1, с. 1–5, № 2, с. 17–23, № 3, с. 33–35, № 7, с. 97–102, № 10, с. 145–151, № 13, с. 193–198; Ч. 30, № 15, с. 17–20, № 16, с. 32–39, № 17, с. 49–58, № 18, с. 65–76, № 19, с. 81–85, № 21, с. 113–121, № 25, с. 177–185; Ч. 31, № 27, с. 1–8; Ч. 31, № 29, с. 33–44, № 30, с. 49–55, № 39, с. 193–201; Ч. 32, № 51–52, с. 113–120; 1833, Ч. 44, № 51–52, с. 145–150].

Makogonenko, G.P. (1951). Nikolaj Novikov i russkoe prosveŝenie XVIII veka. Moskva – Leningrad: Gosudarstvennoe izdatel’stvo hudožestvennoj literatury [Макогоненко, Г.П. (1951). Николай Новиков и русское Просвещение XVIII века. Москва–Ленинград: Государственное издательство художественной литературы].

Martynov, I.F. (1968). “Opyt istoričeskogo slovarâ o rossijskih pisatelâh” N.I. Novikova i literaturnaâ polemika 60–70-h godov XVIII veka. Russkaâ literatura, No. 3: 184–191 [Мартынов, И.Ф. (1968). “Опыт исторического словаря о российских писателях” Н.И. Новикова и литературная полемика 60–70-х годов XVIII века. Русская литература, № 3: 184–191].

Mickiewicz, A. (1998). Dzieła. T. 14: Listy. Cz. 1: 1815–1829). Warszawa: Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

Mordovcev, D. (1874). Russkie ženŝiny novogo vremeni. Biografičeskie očerki iz russkoj istorii. T. 2: Ženŝiny vtoroj poloviny vosemnadcotogo veka. Sankt-Peterburg [Мордовцев, Д. (1874). Русские женщины нового времени. Биографические очерки из русской истории. Т. 2: Женщины второй половины восемнадцатого века. Санкт-Петербург].

Nikolaev, P.A., Kurilov, A.S., Grišunin, A.L. (1980). Istoriâ russkogo literaturovedeniâ. Moskva: Vysšaâ škola [Николаев П.А., Курилов, А.С., Гришунин, А.Л. (1980). История русского литературоведения. Москва: Высшая школа].

Nikolaev, P.A. (Red.) (1996). Russkie pisateli. XIX vek. Biobibliografičeskij slovar’. T. 1–2. Moskva: Prosveŝenie. Učebnaâ literatura [Николаев, П.А. (Ред.) (1996). Русские писатели. XIX век. Биобиблиографический словарь. T. 1–2. Москва: Просвещение. Учебная литература].

Novikov, N.I. (1951). Opyt istoričeskogo slovarâ o rossijskih pisatelâh. Iz raznyh pečatnyh i rukopisnyh knig soobŝennyh izvestij i slovesnyh predanij sobral Nikolaj Novikov. V: Novikov, N.I. Izbrannye sočineniâ. Ed. by G.P. Makogonenko. Moskva–Lenigrad: GIHL: 270–280. [Новиков, Н.И. (1951). Опыт исторического словаря о российских писателях. Из разных печатных и рукописных книг сообщенных известий и словесных преданий собрал Николай Новиков. В: Новиков, Н.И. Избранные сочинения. Ред. Г.П. Макогоненко. Москва–Ленинград: ГИХЛ: 270–280].

Ponomarev, S.I. (1891). Naši pisatel’nicy. Bibliografičeskij slovar’ russkih pisatel’nic, knâzâ N.N. Golicyna. SPB. 1889, VI i 308. Sankt-Peterburg [Пономарев, С.И. (1891). Наши писательницы. Библиографический словарь русских писательниц, князя Н.Н. Голицына. СПб. 1889, VI и 308. Санкт-Петербург].

Proskurina, V. (2017). Imperiâ pera Ekateriny II. Literatura kak politika. Moskva: Novoe Literaturnoe Obozrenie [Проскурина, В. (2017). Империя пера Екатерины II. Литература как политика. Москва: Новое Литературное Обозрение].

Protopopov, M.A. (1891a). Ženskoe tvorčestvo. Russkaâ Mysl’, No. 1: 98–112 [Протопопов, М.А. (1891a). Женское творчество. Русская мысль, № 1: 98–112]. Protopopov, M.A. (1891b). Ženskoe tvorčestvo. Stat’â tret’â i poslednââ. G-ži Smirnova i Ol’ga Šapir. Zaklûčenie. Russkaâ Mysl’, No. 4: 123–141 [Протопопов, М.А. (1891b). Женское творчество. Статья третья и последняя. Г-жи Смирнова и Ольга Шапир. Заключение. Русская мысль, № 4: 123–141].

Rudakov, I. (1951). Stihi k “Opytu istoričeskogo slovarâ o rossijskih pisatelâh”. V: Novikov, N.I. Izbrannye sočineniâ. Ed. by G.P. Makogonenko. Moskva–Leningrad: GIHL: 346–347 [Рудаков, И. (1951). Стихи к “Опыту исторического словаря о российских писателях”. В: Новиков, Н.И. Избранные сочинения. Ред. Г.П. Макогоненко. Москва – Ленинград: ГИХЛ: 346–347].

Russov, S.V. (1826). Bibliografičeskij katalog rossijskim pisatel’nicam. Sankt-Peterburg: tip. Med. dep. M-va vn. del [Руссов, С.В. (1826). Библиографический каталог российским писательницам. Санкт-Петербург: тип. Мед. деп. М-ва вн. дел].

Semevskij, M. (1869). Oda Imperatoru Pavlu I-mu. 6 noâbrâ 1797 goda. V: Osmnadcatyj vek. Istoričeskij sbornik, izdavaemyj Petrom Bartenevym (izdatelem „Russkogo arhiva”). Kn. 4. Moskva: 476–478 [Семевский, M. (1869). Ода Императору Павлу I-му. 6 ноября 1797 года. B: Осмнадцатый век. Исторический сборник, издаваемый Петром Бартеневым (издателем „Русского архива”). Kн. 4. Москва: 476–478].

Sławiński, J. (2010). Synteza historycznoliteracka. W: Głowiński, M., Kostkiewiczowa, T., Okopień- -Sławińska, A. Słownik terminów literackich. Wrocław: Ossolineum: 553. Smolarczyk-Rostropowicz, J. (1990). Kallimachos. W: Świderkówna, A. (Red.). Słownik pisarzy antycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna: 266.

Sviâsov, E. (1995). Safo i „ženskaâ poèziâ” konca XVIII – načala XIX vekov. V: Fajnštejn M.Š. (Red.). Russkie pisatel’nicy v literaturnom processe v konce XVIII – pervoj treti XX vv. Sbornik naučnyh statej. T. 2. Wilhelmshorst: Verlag F.K. Gopfer: 3–16 [Свиясов, Е. (1995). Сафо и „женская поэзия” конца XVIII – начала XIX веков. B: Файнштейн, М.Ш. (Ред.). Русские писательницы в литературном процессе в конце XVIII – первой трети XX вв. Сборник научных статей. Т. 2. Wilhelmshorst: Verlag F.K. Gopfer: 3–16].

Šaškov, S.S. (2011). Istoriâ russkoj ženŝiny. Moskva: Librokom [Шашков, С.С. (2011). История русской женщины. Москва: Либроком].

Tonču, E.A. (2015). Ženŝina i literatura. T. 1–2. Moskva: Izdatel’skij Dom TONČU [Тончу, Е.А. (2015). Женщина и литература. T. 1–2. Москва: Издательский Дом ТОНЧУ].

Vâzemskij, P.A. (1869). Pis’ma k I.I. Dmitrievu. Russkij arhiv, No. 1: 642 [Вяземский, П.А. (1869). Письма к И. И. Дмитриеву. Русский архив, № 1: 642].

Vengerov, S.A. (1889). Kritiko-biografičeskij slovar’ russkih pisatelej i učenyh (ot načala russkoj obrazovannosti do naših dnej). T. 1. Sankt-Peterburg: Semenovskaâ tipo-litogr.(I. Efrona) [Венгеров, С.А. (1889). Критико-биографический словарь русских писателей и ученых (от начала русской образованности до наших дней). T. 1. Санкт-Петербург: Семеновская типо-литогр. (И. Ефрона)].

Zdobnov, N. (1955). Istoriâ russkoj bibliografii do načala XX veka. Moskva: Gos. izd-vo kul’turnoprosvet. lit. [Здобнов, Н. (1955). История русской библиографии до начала XX века. Москва: Гос. изд-во культурно-просвет. лит.].

Opublikowane
2020-12-15
Jak cytować
Dąbrowska, M. (2020). Dziewiętnastowieczne słowniki pisarek rosyjskich: (nie tylko) generalia bibliograficzno-historycznoliterackie. Studia Rossica Gedanensia, (7), 73–87. https://doi.org/10.26881/srg.2020.7.06
Dział
Articles

Inne teksty tego samego autora